Chăm sóc học sinh và ranh giới nghề nghiệp
Chăm sóc học sinh không phải là nhắn tin hỏi thăm cho có. Đó là một hệ thống quan sát, ghi nhận, và biết khi nào phải chuyển cho người khác.
15.1. Ba mức độ chăm sóc
1. Mức 1. Chăm sóc thường xuyên: dành cho toàn bộ học sinh. Nhớ tên, gọi tên trong buổi học, ghi nhận một điều cụ thể mỗi tuần.
2. Mức 2. Chăm sóc có mục tiêu: dành cho một số em đang có dấu hiệu cần chú ý. Trò chuyện riêng định kỳ, theo dõi sát tiến độ.
3. Mức 3. Chuyển tuyến và phối hợp: dành cho em có vấn đề vượt phạm vi lớp học. Đây là giới hạn nghề nghiệp của giáo viên, và quy trình được mô tả ở mục 15.4.
15.2. Nghệ thuật của câu hỏi mở
Học sinh, đặc biệt là cấp 2 và cấp 3, đóng lại rất nhanh khi cảm thấy bị điều tra.
| Câu nên tránh | Câu nên dùng |
|---|---|
| "Sao dạo này em học sa sút vậy?" | "Thầy thấy em khác so với hồi tháng trước. Dạo này em thế nào?" |
| "Em có chuyện gì ở nhà à?" | "Ngoài giờ học, dạo này em bận gì nhiều không?" |
| "Tại sao em không làm bài?" | "Lúc em ngồi vào bàn làm bài, chỗ nào là chỗ khó nhất?" |
| "Em có buồn không?" | "Nếu phải chấm mức ổn của em từ 1 tới 10 thì hôm nay khoảng mấy?" |
| "Em phải cố gắng lên." | "Em muốn đạt tới đâu vào cuối khoá? Mình cần làm gì để tới đó?" |
| "Em đừng buồn nữa." | "Chuyện này khó thật. Em cứ buồn bao lâu em cần. Thầy chỉ muốn mình cùng để ý xem nếu nó kéo dài thì mình cần ai giúp thêm." |
Nhắc lại ranh giới an toàn (xem đầy đủ ở Chương 8): mọi cuộc trò chuyện riêng diễn ra ở nơi có người qua lại hoặc trong tầm quan sát, theo chính sách của trung tâm; không nhắn tin riêng ngoài giờ với học sinh dưới 18 tuổi; liên lạc qua kênh chính thức hoặc có phụ huynh trong nhóm.
15.3. Hệ thống ghi chép quan sát và quy tắc dữ liệu
Trí nhớ không đủ để chăm sóc ba mươi học sinh. Một sổ quan sát đơn giản, ghi sau mỗi buổi không quá năm phút, là công cụ đáng có.
| Ngày | Tên học sinh | Điều quan sát được | Giả thuyết | Việc cần làm |
|---|---|---|---|---|
| 12/09 | [Tên] (lớp 8) | Không nói suốt buổi, khác thường ngày. | Có thể có chuyện với nhóm bạn. | Gặp riêng buổi sau, hỏi câu mở. |
| 12/09 | [Tên] (lớp 8) | Tự nguyện phát biểu lần đầu. | Bắt đầu thấy an toàn trong lớp. | Ghi nhận riêng, không khen quá đà trước lớp. |
15.4. Chuyển tuyến: dấu hiệu và quy trình
Có một nhóm tình huống vượt quá phạm vi xử lý của giáo viên. Với những tình huống này, việc cần làm không phải là tự giải quyết, mà là ghi nhận đúng và chuyển cho người có trách nhiệm.
Vượt qua giới hạn nghề nghiệp của mình thường không giúp được học sinh. Chuyển đúng người, đúng lúc mới giúp được.