Học sinh khi ở bên bạn bè
7.1. Vì sao bạn bè quan trọng tới vậy
Từ khoảng cuối tiểu học trở đi, vị thế trong nhóm bạn trở thành một trong những mối quan tâm lớn nhất của trẻ. Một cách giải thích thường được nhắc tới: ở tuổi thiếu niên, con người chuẩn bị mở rộng ra khỏi gia đình, nên việc bị nhóm loại bỏ được cảm nhận rất nghiêm trọng.
Khi một học sinh nói "con bị cả nhóm nghỉ chơi", nỗi đau đó là thật, không phải chuyện trẻ con.
7.2. Các vai trò thường thấy trong một nhóm lớp
LƯU Ý QUAN TRỌNG TRƯỚC KHI DÙNG BẢNG NÀY
Chương 1 khuyên tránh dán nhãn cố định cho trẻ, và bảng dưới đây có thể mâu thuẫn với lời khuyên đó nếu dùng sai. Các vai trò này mô tả vị trí của một em trong một nhóm cụ thể tại một thời điểm cụ thể, không phải bản chất của em, và chúng thay đổi khi nhóm thay đổi. Một em là "người ngoài rìa" ở lớp này hoàn toàn có thể là trung tâm ở một nhóm khác. Dùng bảng để hiểu động lực nhóm; không dùng để gắn tên cho học sinh, và tuyệt đối không nói các nhãn này ra.
| Vai trò | Biểu hiện | Nhu cầu có thể có phía sau | Cách giáo viên dùng |
|---|---|---|---|
| Thủ lĩnh | Cả lớp nhìn theo em này. Em ảnh hưởng tới không khí lớp. | Được công nhận là người có ảnh hưởng. | Kéo về phía mình sớm. Giao trách nhiệm thật, không phải chức danh suông. |
| Người pha trò | Pha trò liên tục, làm cả lớp cười, hay nói leo. | Được chú ý; đôi khi để che giấu học lực yếu. | Cho sân khấu hợp pháp: dẫn trò chơi, đóng vai trong hội thoại. |
| Người ngoài rìa | Ngồi lẻ, ít ai chọn làm cặp. | Được thuộc về, được nhìn thấy. | Chủ động ghép cặp. Đừng để học sinh tự chọn nhóm hoàn toàn. |
| Người trung gian | Chơi được với nhiều nhóm, hay hoà giải. | Giữ hoà khí, tránh xung đột. | Rất hữu ích khi cần kết nối các nhóm rời rạc. |
| Người bất mãn ngầm | Không phá công khai nhưng ảnh hưởng bạn khác bằng thái độ. | Cảm thấy không được tôn trọng hoặc bị đối xử bất công. | Nói chuyện riêng, hỏi thẳng và nghe thật. |
7.3. Áp lực đồng trang lứa và cách hoá giải
Áp lực đồng trang lứa không phải lúc nào cũng xấu. Nó là một lực mạnh, và giáo viên giỏi thường là người biết đổi chiều của lực đó thay vì cố chặn nó.
- Nếu chuẩn mực ngầm của lớp là "nói tiếng Anh là sến", mọi nỗ lực với từng cá nhân đều rất khó có kết quả.
- Muốn đổi chuẩn mực, hãy làm cho hành vi mong muốn trở thành hành vi của số đông, chứ không phải hành vi của học sinh ngoan.
- Cách làm: cho cả lớp cùng làm một lúc, để không ai bị nổi bật khi làm điều đúng.