Khoảng cách thế hệ trong lớp học
Khoảng cách thế hệ không phải chuyện tuổi tác. Đó là chuyện hai bên lớn lên trong hai môi trường thông tin khác nhau tới mức cùng một từ lại mang hai nghĩa.
11.1. Điều gì thật sự tạo ra khoảng cách
Phần lớn giáo viên hiện nay lớn lên trong thời kỳ thông tin khan hiếm: muốn biết một điều phải hỏi người lớn, phải tìm sách. Học sinh hiện nay lớn lên trong thời kỳ thông tin dư thừa.
Hệ quả khá sâu. Trong thế giới khan hiếm, người lớn có thẩm quyền một phần vì họ giữ thông tin. Trong thế giới dư thừa, phần thẩm quyền đó giảm đi: một học sinh cấp 2 hoàn toàn có thể kiểm chứng lời thầy cô ngay trong lớp.
11.2. Bảng đối chiếu hai thế giới
| Khía cạnh | Thế hệ giáo viên thường trải qua | Thế hệ học sinh hiện nay |
|---|---|---|
| Cách tiếp cận thông tin | Tìm kiếm tốn công. Học thuộc là kỹ năng có giá trị. | Thông tin tức thì. Kỹ năng có giá trị là lọc và đánh giá. |
| Sự kiên nhẫn | Quen với chờ đợi. | Quen với tức thì. |
| Quyền uy | Người lớn nói là đúng. Ít khi bị chất vấn. | Quyền uy phải chứng minh. Chất vấn là bình thường. |
| Thất bại | Riêng tư. Ít người biết. | Có thể bị ghi hình, lan truyền, tồn tại lâu dài. |
| So sánh xã hội | So với vài chục bạn trong lớp và trong xóm. | So với rất nhiều người trên mạng, phần lớn đã được chọn lọc và chỉnh sửa. |
| Định nghĩa thành công | Ổn định, bằng cấp, công việc lâu dài. | Đa dạng hơn: sáng tạo nội dung, khởi nghiệp, tự do. |
11.3. Bốn cách thu hẹp khoảng cách
1. Hỏi thay vì phán. Thay vì "bọn trẻ bây giờ chỉ biết điện thoại", hãy hỏi "em đang xem gì mà thích thế, cho thầy xem với".
2. Thừa nhận khi mình không biết. Nói "cái này thầy chưa biết, em chỉ thầy đi" thường không làm giảm uy tín. Nó làm tăng, vì học sinh biết anh chị trung thực.
3. Dùng chất liệu của các em nhưng đừng giả vờ là các em. Dùng bài hát, meme, kênh mà học sinh xem để làm ngữ liệu tiếng Anh thì rất tốt. Nhưng cố nói tiếng lóng của các em thì thường phản tác dụng.
4. Giữ vững nguyên tắc, mềm về hình thức. Khoảng cách thế hệ không có nghĩa là phải bỏ chuẩn mực, mà chỉ có nghĩa là phải giải thích chuẩn mực bằng lý lẽ thay vì áp đặt.